КЫРГЫЗСТАНДА ҮЙ-БҮЛӨЛҮК БИЛИМ БЕРҮҮ ҮЧҮН САНАРИПТИК БИЛИМ БЕРҮҮ ПЛАТФОРМАЛАРЫН ИШКЕ АШЫРУУНУН ЫКМАЛАРЫ ЖАНА ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ

Авторлор

С.В. Корякин Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Машина таануу, автоматика жана геомеханика институту
Д.Б. Орозова Кыргыз-Герман колдонмо информатика институту
А.Т. Даутова Кыргыз-Герман колдонмо информатика институту
Б. Асакеева Кыргыз-Герман колдонмо информатика институту

##semicolon##

санариптик билим берүү чөйрөсү (СББЧ)##common.commaListSeparator## жашоо циклинин модели (ЖЦМ)##common.commaListSeparator## үй-бүлөлүк билим берүү##common.commaListSeparator## аралыктан окутуу##common.commaListSeparator## микросервистик архитектура##common.commaListSeparator## PWA (Progressive Web App)##common.commaListSeparator## маалыматтык системаларды долбоорлоо##common.commaListSeparator## «Түндүк» ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү системасы##common.commaListSeparator## билим берүү технологиялары (EdTech)##common.commaListSeparator## Кыргызстан

Аннотация

Макалада Кыргыз Республикасында үй-бүлөлүк билим берүүнү өнүктүрүүнүн актуалдуу көйгөйлөрү каралып, адистештирилген санариптик билим берүү чөйрөсүн (СББЧ) түзүүнүн зарылдыгы негизделет. Программалык камсыздоону иштеп чыгуунун беш моделине (Waterfall, Agile, V-model, Spiral, Prototyping) комплекстүү салыштырма талдоо жүргүзүлүп, алардын мамлекеттик билим берүү стандарттарынын (КР БИМдин МБС) талаптары жана аймактардын инфраструктуралык шарттары контекстиндеги принципиалдуу чектөөлөрү аныкталды. Системанын жөнгө салынуучу өзөгү үчүн Waterfall/V-model түзүмдөлгөн циклин жана адаптивдүү периферия үчүн Agile методологиясын бириктирген гибриддик иштеп чыгуу методологиясы негизделип, формалдаштырылды. Аймактардагы туруксуз интернет байланышынын орчундуу көйгөйүн чечкен Progressive Web Application (PWA) технологиясын колдонгон каталарга туруктуу микросервистик архитектура сунушталды. «Түндүк» ведомстволор аралык электрондук өз ара аракеттенүү системасы жана жергиликтүү төлөм кызматтары менен интеграциялоо механизмдери сүрөттөлдү.

##submission.citations##

1. Закон Кыргызской Республики «Об образовании». - URL: https://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/202816 (дата обращения: 01.03.2025).

2. Закон Кыргызской Республики «Об информации персонального характера» № 58 от 14 апреля 2008 года. - URL: https://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/202914 (дата обращения: 01.03.2025).

3. Государственный образовательный стандарт общего образования Кыргызской Республики. - URL: https://edu.gov.kg/ru/normativno-pravovye-akty/ (дата обращения: 03.03.2025).

4. Система межведомственного электронного взаимодействия «Түндүк». - URL: https://tunduk.gov.kg (дата обращения: 05.03.2025).

5. Moodle - платформа дистанционного обучения. - URL: https://moodle.org (дата обращения: 05.03.2025).

6. Google Classroom. - URL: https://edu.google.com/intl/ru/products/classroom/ (дата обращения: 06.03.2025).

7. Khan Academy. - URL: https://ru.khanacademy.org (дата обращения: 06.03.2025).

8. Google Developers. Progressive Web Apps. - URL: https://web.dev/progressive-web-apps/ (дата обращения: 08.03.2025).

9. Mozilla Developer Network. Service Worker API. - URL: https://developer.mozilla.org/ru/docs/Web/API/Service_Worker_API (дата обращения: 08.03.2025).

10. FastAPI. - URL: https://fastapi.tiangolo.com (дата обращения: 10.03.2025).

11. PostgreSQL: документация. - URL: https://www.postgresql.org/docs/ (дата обращения: 10.03.2025).

12. Beck K. et al. Manifesto for Agile Software Development. - URL: https://agilemanifesto.org/iso/ru/manifesto.html (дата обращения: 12.03.2025).

13. Newman S. Building Microservices: Designing Fine-Grained Systems. - O'Reilly Media, 2021. - 616 с.

14. User-Centered Design. - URL: https://www.interaction-design.org/literature/topics/user-centered-design (дата обращения: 14.03.2025).

15. WhatsApp Business API. - URL: https://developers.facebook.com/docs/whatsapp (дата обращения: 15.03.2025).

16. UNESCO IITE. Цифровая трансформация образования. - URL: https://iite.unesco.org/ru/ (дата обращения: 17.03.2025).

17. Семейное образование как форма получения начального общего образования. - URL: https://cyberleninka.ru/article/n/semeynoe-obrazovanie-kak-forma-polucheniya-nachalnogo-obschego-obrazovaniya (дата обращения: 18.03.2025).

18. Онлайн-школа «Тунгуч» - URL: https://tunguch.kg/

19. Бактыбекова, Н. Б. Методы обнаружения и устранения проблем производительности для систем мониторинга и автоматической оптимизации запросов postgresql / Н. Б. Бактыбекова, С. В. Корякин, Э. А. Джалбиев // Проблемы автоматики и управления. – 2025. – № 3(54). – С. 88-100. https://www.elibrary.ru/item.asp?id=88914785

20. Табылдаева А.А. Технологии и методы проектирования рекомендательных систем городских сервисов / А. А. Табылдиева, А. К. Кемелова, С. В. Корякин, Э. А. Джалбиев // Проблемы автоматики и управления. – 2025. – № 3(54). – С. 71-87. https://www.elibrary.ru/item.asp?id=88914784