ЭКСПЕРИМЕНТТЕРДИ ПЛАНДАШТЫРУУНУН ТӨРТ ЫКМАСЫ

Авторлор

  • И.Г. Яр-Мухамедов Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Машина таануу, автоматика жана геомеханика институту

##semicolon##

экспериментти пландаштыруу##common.commaListSeparator## эң тик көтөрүлүү ыкмасы##common.commaListSeparator## бир калыпта бөлүштүрүлгөн чекиттердин ырааттуулуктары##common.commaListSeparator## ферздер маселеси

Аннотация

Макалада эксперименттерди пландаштыруу ыкмалары төрт ыкманын алкагында талданды: классикалык ыкмадан шахматтагы ферзь маселелерин чечүүгө негизделген ыкмага чейин. Каралган ыкмалардын артыкчылыктары жана кемчиликтери көрсөтүлдү. Математикалык моделдердин параметрлерин баалоонун статистикалык ыкмалары койгон талаптардын негизинде моделдердин өлчөмдүүлүктөрү жана эксперименттердеги тажрыйбалар көптүктөрүнүн кубаттуулуктары бааланды. Жыйынтыктар чыгарылып, ферзь маселесине негизделген ыкманы колдонуу сунушталды.

##submission.citations##

1. Fisher R. A. The Arrangement of Field Experiments / R. A. Fisher // Jouгnal of the Ministry of Agriculture of Great Britain. – 1926. – № 33. – p. 503-513.

2. Адлер Ю.П., Маркова Е.В., Грановский Ю.В. Планирование эксперимента при поиске оптимальных условий / Ю.П. Адлер, Е.В. Маркова, Ю.В. Грановский. – М.: Наука, 1976. – 279 с.

3. Nelson P. The Sequential Nature of Classical Design of Experiments / P. Nelson. https://prismtc.co.uk/resources/blogs-and-articles/the-sequential-nature-of-classical-design-of-experiments. (Дата обращения: 22.07.26).

4. Чирягов А.К., Корякин С.В., Карабакиров К.Р. Методологические основы построения устойчивых моделей машинного обучения с использованием вероятностно-статистических методов / А.К. Чирягов, С.В. Корякин, К.Р. Карабакиров // Проблемы автоматики и управления. – 2026, – №1(55) – С. 152-161.

5. Куримкулова Г.К., Аскалиева Г.А., Пресняков К.А. Идентификация режимных параметров реки Теджен / Г.К. Куримкулова, Г.А. Аскалиева, К.А. Пресняков // Проблемы автоматики и управления. – 2025, – №2(53) – С. 8-15.

6. Казанцев М.Р., Верзунов С.Н. Методологические подходы к оценке влияния автотранспорта на состояние атмосферного воздуха в городе Бишкеке / М.Р. Казанцев, С.Н. Верзунов // Проблемы автоматики и управления. – 2025, – №2(53) – С. 74-87.

7. Plackett R.L., Burman J.P. The Design of optimum multifactorial Experiments / R.L. Plackett, J.P. Burman // Biometrika, Volume 33, Issue 4, June 1946, – p. 305–325, https://doi.org/10.1093/biomet/33.4.305 (Дата обращения: 22.07.26).

8. Соболь И.М., Статников Р.Б. Выбор оптимальных параметров в задачах со многими критериями / И.М. Соболь, Р.Б. Статников. – М.: Наука, 1981. – 110 с.

9. Hoffman E., Loessi J., Moore R. Constructions for the Solution of the m Queens Problem / E.J. Hoffman, J.C. Loessi, R.C. Moore // Mathematics Magazine, Vol. 42. No. 2, Mar., 1969. – p. 66-72.

10. Barr J., Rao S. The n-Queens Problem in Higher Dimensions / J. Barr, S. Rao // Elemente der Mathematik, – 2006, 61 (4), – p. 133-137. https://doi.org/10.48550/arXiv.0712.2309 (Дата обращения: 15.07.25)

11. Pearson C.S., Pearson M.S. Beyond Two Dimensions / C. S Pearson, M. S. Pearson. https://lyndenlea.uk/nqueens/beyond2d.php (Дата обращения: 15.07.26)

12. On Our Adventures In 2 and 3 Dimensions With The N-Queens On An N x N (x N) Chessboard Puzzle. https://queens.cspea.co.uk/ (Дата обращения: 15.07.26)

13. Makhorin A. QUEENS, a classic combinatorial optimization problem / A. Makhorin. https://fossies.org/linux/misc/glpk-5.0.tar.gz/glpk-5.0/examples/queens.mod (Дата обращения: 15.07.26).

14. Letavec C., Ruggiero J. The n-Queens Problem / C. Letavec, J. Ruggiero // INFORMS Transactions on Education – 2002, 2(3). – p. 101-103. https://doi.org/10.1287/ited.2.3.101 (Дата обращения: 15.07.26).

##submission.downloads##

Жарыяланды

2026-09-07

Чыгарылыш

бөлүм

ИНФОРМАЦИОННЫЕ ТЕХНОЛОГИИ И ОБРАБОТКА ИНФОРМАЦИИ

##category.category##