КЫРГЫЗСТАНДАГЫ КҮН ЭЛЕКТР СТАНЦИЯЛАРЫН ЧАГЫЛГАНДАН КОРГОО ЭСЕПТӨӨ

Авторлор

А.Б. Асанов КГТУим. И. Раззакова
Бакасова A.Б. И.Раззаков атындагы КМТУ
Н.Т. Ниязов И.Раззаков атындагы КМТУ

##semicolon##

чагылгандан коргоо, күн электр станциялары, чагылгандын разряддары, потенциалды теңдөө, жерге туташтыруу, ашыкча чыңалуудан коргоо, жаңылануучу энергетика, Кыргызстан

Аннотация

Кыргызстанда кайра жаралуучу энергетиканы өнүктүрүү күн электр станцияларынын (СЭС) ишенимдүүлүгүн жана коопсуздугун камсыздоого комплекстүү мамилени талап кылат. Алардын үзгүлтүксүз иштешине таасир этүүчү негизги факторлордун бири-бороон-чапкындан коргоо. Макалада Кыргызстандын климаттык шарттарын эске алуу менен күн электр станцияларын чагылгандан коргоонун өзгөчөлүктөрү каралып, жабдыктардын чагылгандан жабыркашы менен байланышкан тобокелдиктер талданып, натыйжалуу коргоо ыкмалары сунушталат. Чагылгандан коргоонун заманбап технологиялары, анын ичинде тышкы жана ички коргоо, жерге туташтыруу системалары, ошондой эле ашыкча чыңалууну чектөөчү приборлорду колдонуу каралат.

##submission.citations##

1. P. Hasse, J. Wiesinger und W. Zischank, Handbuch für Blitzschutz und Erdung, München: 5, 2006.

2. DIN EN 62305-1 (VDE 0185-305-1): 2022, Blitzschutz – Teil 1: Allgemeine Grundsätze.

3. DIN EN 62305-3 (VDE 0185-305-3) Beiblatt 5: 2014, Blitzschutz – Teil 3: Schutz von baulichen Anlagen und Personen – Beiblatt 5: Blitz- und Überspannungsschutz für PV-Stromversorgungssysteme.

4. Wikipedia, „Photovoltaikanlage,“ [Online]. Available: https://de.wikipedia.org/wiki/Photovoltaikanlage.

5. New-Tek LLC, „Solarstation auf dem Berg, Höhe 3400 m über dem Meeresspiegel,“ [Online]. Available: https://newtek-schmid.com/projects/31.

6. DEHN SE, Blitzplaner, Neumarkt, 2018.

7. Zandz, „Blitzschutz für Privathäuser,“ [Online]. Available: https://zandz.com/ru/molniyezashchita_doma/.

8. Zandz, „Blitzschutz in Kirgisistan,“ [Online]. Available: https://zandz.com/ru/biblioteka/molniezashchita-v-kyrgyzstane-pokoryajte-vershiny-tolko-s-provodnikom/.

9. H. Häberlin, Photovoltaik: Strom aus Sonnenlicht für Verbundnetz und Inselanlagen, VDE, 2010.

10. Wikipedia, „Liste von Solarkraftwerken in Deutschland,“ [Online]. Available: https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_von_Solarkraftwerken_in_Deutschland.

11. DEHN SE, „Fangstangen / Fangspitzen, Zubehör,“ [Online]. Available: https://www.dehn.de/de-DE/store/category/C3474WebdeDE/fangstangen-fangspitzen-zubehoer-f15da68f82b3829e3796.

12. W. A. Chisholm, „Capacitance and Resistance Duality, applied to Lightning Backflashover Estimation,“ in ICHVE 2022, IEEE DEIS Caixin Sun and Stan Gryzbowski Award Lecture, 2022 IEEE International Conference on High Voltage Engineering and Application, September 25-29, Chongqing, China, 2022.

13. W. A. Chisholm, „Evaluation of Simple Models for the Resistance of Solid and Wire-Frame Electrodes,“ IEEE Transactions on Industry Applications, Bd. 51, Nr. 6, pp. 5123-5129, 2015.

14. W. A. Chisholm und W. Janischewskyj, „Lightning Surge Response of Ground Electrodes,“ IEEE Transactions on Power Delivery, Bd. 4, Nr. 2, pp. 1329-1337, 1989.

15. W. A. Chisholm, E. Petrache und F. Bologna, „Grounding of Overhead Transmission Lines for Improved Lightning Protection,“ in IEEE Transmission and Distribution Conference, Chicago, IL, USA, 2010.

16. Калматов У.А. Инструкция по устройству молниезащиты зданий, сооружений и промышленных коммуникаций. – Бишкек, КГТУ, Кыргызстан.