POSTGRESQL СУРОО-ТАЛАПТАРЫН АВТОМАТТАШТЫРЫЛГАН ОПТИМИЗАЦИЯЛОО ЖАНА МОНИТОРИНГ СИСТЕМАЛАРЫ ҮЧҮН ИШТӨӨ ЖӨНДӨМДҮҮЛҮГҮНДӨГҮ КӨЙГӨЙЛӨРДҮ АНЫКТОО ЖАНА ЖОЮУ ЫКМАЛАРЫ

Авторлор

Н. Б. Бактыбекова Колдонмо Информатика Кыргыз-Герман Университети
С. В. Корякин Колдонмо Информатика Кыргыз-Герман Университети
Э. А. Джалбиев Колдонмо Информатика Кыргыз-Герман Университети

##semicolon##

PostgreSQL##common.commaListSeparator## өндүрүмдүүлүктү мониторинг кылуу##common.commaListSeparator## автоматтык оптимизация##common.commaListSeparator## pg_stat_statements##common.commaListSeparator## жай суроолор##common.commaListSeparator## индексация##common.commaListSeparator## өндүрүмдүүлүктү анализдөө##common.commaListSeparator## мониторинг системасы##common.commaListSeparator## маалымат базасынын метрикалары##common.commaListSeparator## суроолорду оптимизациялоо##common.commaListSeparator## EXPLAIN ANALYZE##common.commaListSeparator## параметрлерди жөндөө##common.commaListSeparator## аткаруу пландарын талдоо

Аннотация

Бул иш PostgreSQL маалымат базаларын мониторинг кылуу жана автоматтык түрдө оптимизациялоо системасын иштеп чыгууга арналган. PostgreSQL мониторинг инструменттери каралып, алардын мүмкүнчүлүктөрү жана чектөөлөрү талданган. Өзгөчө көңүл жай иштеген сурамдарды аныктоо ыкмаларына, индекстерди колдонуу анализине, өндүрүмдүүлүк көйгөйлөрүн табууга, ошондой эле суроолорду оптимизациялоо жана МББЖ параметрлерин жөндөө боюнча заманбап ыкмаларга бурулган. Иштелип чыккан автоматташтырылган система метрикаларды чогултуу модулун, өндүрүмдүүлүктү анализдөөчү модулду жана оптимизация боюнча сунуштарды түзүүчү генераторду камтыйт. Система чыныгы маалыматтарда сыноодон өткөрүлүп, автоматтык сунуштарды колдонгондон кийин өндүрүмдүүлүк 35–40% га жогорулаганы көрсөтүлгөн. Жыйынтыгында PostgreSQL мониторинг жана автоматтык оптимизация системасын өндүрүш чөйрөлөрүнө киргизүү боюнча сунуштар берилген.

##submission.citations##

1. Database trends of 2025: Rankings and key technology shifts - https://www.baremon.eu/database-trends-of-2025

2. PostgreSQL vs. MySQL in 2025: Choosing the Best Database for Your Backend - https://www.nucamp.co/blog/coding-bootcamp-backend-with-python-2025-postgresql-vs-mysql-in-2025-choosing-the-best-database-for-your-backend

3. PostgreSQL's Proprietary Future? - PostgreSQL Market in 2025 - https://experience.percona.com/postgresql/postgresql-market-in-2025/the-growing-dominance-of-postgresql

4. PostgreSQL: Documentation: Monitoring Database Activity - https://www.postgresql.org/docs/current/monitoring.html

5. Using pg_stat_statements to Optimize Queries - https://www.timescale.com/blog/identify-postgresql-performance-bottlenecks-with-pg_stat_statements

6. Identify PostgreSQL slow queries with pg_stat_statements - https://aiven.io/docs/products/postgresql/howto/identify-pg-slow-queries

7. Detecting slow queries quickly with pg_stat_statements - https://www.cybertec-postgresql.com/en/postgresql-detecting-slow-queries-quickly

8. PostgreSQL: Documentation: The Cumulative Statistics System - https://www.postgresql.org/docs/current/monitoring-stats.html

9. PostgreSQL: Documentation: Run-time Statistics - https://www.postgresql.org/docs/16/runtime-config-statistics.html

10. Key metrics for PostgreSQL monitoring | Datadog - https://www.datadoghq.com/blog/postgresql-monitoring

11. PostgreSQL: Documentation: Statistics Used by the Planner - https://www.postgresql.org/docs/current/planner-stats.html

12. Top PostgreSQL Monitoring Tools and Best Practices in 2024 - https://www.bytebase.com/blog/top-postgres-monitoring-tools

13. PostgreSQL Performance Identifying Hot and Slow Queries - https://virtual-dba.com/blog/postgresql-performance-identifying-hot-and-slow-queries

14. PostgreSQL Monitoring Tools Comparison - https://betterstack.com/community/comparisons/postgresql-monitoring-tools

15. PostgreSQL Monitoring: Key Metrics and Best Practices - https://middleware.io/blog/postgresql-monitoring

16. Dealing With Slow Queries With PostgreSQL - https://pgdash.io/blog/slow-queries-postgres.html

17. PostgreSQL Trends to Watch in 2025: The Database Revolution - https://medium.com/@rizqimulkisrc/postgresql-trends-to-watch-in-2025-4a75ab41df6f

18. Postgres Clever Query Planning System - https://www.crunchydata.com/blog/indexes-selectivity-and-statistics

19. PostgreSQL: настройка и оптимизация производительности - https://habr.com/ru/companies/slurm/articles/716036

20. Производительность запросов в PostgreSQL – шаг за шагом - https://habr.com/ru/companies/oleg-bunin/articles/319018

21. Как ускорить работу PostgreSQL с помощью конфигурации базы - https://habr.com/ru/companies/slurm/articles/684826

22. Why SQL and Postgres Still Rule the Data World in 2025 - https://www.simplyblock.io/blog/why-sql-rules-the-data-world-in-2025

23. 12 Best PostgreSQL Monitoring Tools for 2024 - https://www.comparitech.com/net-admin/best-postgresql-monitoring-tools

24. How to Monitor PostgreSQL Database Performance - https://docs.digitalocean.com/products/databases/postgresql/how-to/monitor-databases

25. Best PostgreSQL Monitoring Tools & Key Performance Metrics - https:/Ы/sematext.com/blog/postgresql-monitoring

26. Верзунов, С. Н. Анализ и ARIMA-модели динамики изменения концентрации РМ2.5 в атмосферном воздухе Г.Бишкек / С. Н. Верзунов, Н. М. Лыченко // Проблемы автоматики и управления. – 2019. – № 1(36). – С. 147–155. – DOI 10.5281/zenodo.3253027. – EDN IKKKUC.