ЗАМАНБАП ТЕМИР ЖОЛ СИГНАЛИЗАЦИЯСЫ ЖАНА КЫЙМЫЛДЫ АВТОМАТТАШТЫРЫЛГАН БАШКАРУУ ҮЧҮН ОБЪЕКТТИК БАГЫТТАЛГАН SCADA-ПЛАТФОРМАНЫН ФУНКЦИОНАЛДЫК ОПТИМИЗАЦИЯСЫ ЖАНА АРХИТЕКТУРАЛЫК ДОЛБООРЛООСУ

Авторлор

Орхан Исмаилов Azerbaijan State Oil and Industry University

##semicolon##

SCADA##common.commaListSeparator## темир жол сигнализациясы##common.commaListSeparator## zenon##common.commaListSeparator## объектке багытталган архитектура##common.commaListSeparator## сигналдарды башкаруу

Аннотация

Макалада темир жол сигнализация системалары үчүн объектке багытталган SCADA-платформанын функционалдык оптимизациясы жана архитектуралык долбоорлошу каралат. Изилдөө zenon платформасына негизделген жана салттуу SCADA системаларынын кемчиликтерин жоюуга багытталган. Сунушталган архитектура жогорку тактыктагы мониторингди, маршруттарды автоматтык коюуну, сигнализацияларды иерархиялоону жана алдын ала тейлөөнү камсыз кылат. Натыйжалар мындай архитектура заманбап темир жол системалары үчүн зарыл экенин көрсөтөт.

##submission.citations##

COPA-DATA. Программная платформа zenon — Рекламный проспект продукта. — COPA-DATA GmbH, Зальцбург, 2023. — URL: https://www.copadata.com (дата обращения: 20.01.2026).

Dev, M. Digital twins in rail and metro / M. Dev // AEC Forum 2025. — Geospatial World, 2025. — URL: https://geospatialworld.net/aec-forum/2025/presentations/rail-and-metro/s1/Mangal-Dev.pdf (дата обращения: 20.01.2026).

International Electrotechnical Commission. IEC 62290: Urban rail transit — Command, control and protection systems. Part 1. — Geneva : IEC, 2014.

Schukat, M. An overview of SCADA systems / M. Schukat, A. Cahill, L. McKenna // Proceedings of the IET Irish Signals and Systems Conference (ISSC). — Galway, 2008. — P. 162–167.

Spherical Insights. Global Railway Signaling Systems Market Size, Share, and Trends Analysis Report 2024–2035. — Spherical Insights, 2024. — URL: https://www.sphericalinsights.com (дата обращения: 20.01.2026).

Zurawski, R. Industrial Communication Technology Handbook / R. Zurawski. — 2nd ed. — Boca Raton : CRC Press, 2015.

Tomar, I. Real time control system for metro railways using PLC and SCADA / I. Tomar, I. Sreedevi, N. Pandey // Intelligent Automation and Soft Computing. — 2023. — Vol. 35, № 2. — P. 1403–1421. — DOI: 10.32604/iasc.2023.028163.

Hollifield, B. The Alarm Management Handbook / B. Hollifield, D. Oliver, I. Nimmo, E. Habibi. — Houston : PAS, 2008.

Benavente-Peces, C. Securing the future of railway systems / C. Benavente-Peces, M. O. Pahl // Sensors. — 2024. — Vol. 24, № 8218. — DOI: 10.3390/s24248218.

Stouffer, K. Guide to Industrial Control Systems (ICS) Security / K. Stouffer, J. Falco, K. Scarfone. — NIST Special Publication 800-82 Rev. 3. — Gaithersburg : NIST, 2023. — DOI: 10.6028/NIST.SP.800-82r3.