УЧУП-КОНУУ ТИЛКЕЛЕРИНИН ЗАМАНБАП ЖАРЫК-ТЕХНИКАЛЫК ЖАБДУУЛАР КОМПЛЕКСТЕРИ: ТҮЗҮЛҮШҮНҮН ЖАНА БАШКАРУУНУН ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮ, ӨНҮГҮҮ КЕЛЕЧЕГИ

Авторлор

В.В. Арсеньев Радиоэлектроника жана байланыш аскердик-инженердик институту, Алматы шаары, Казакстан Республикасы
И.В. Брякин Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Машина таануу, автоматика жана геомеханика институту, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы

##semicolon##

жарык-техникалык жабдуу##common.commaListSeparator## аэродром##common.commaListSeparator## учуп-конуу тилкеси##common.commaListSeparator## автоматташтырылган башкаруу системасы##common.commaListSeparator## учуулардын коопсуздугу##common.commaListSeparator## жарык сигнал берүүчү жабдуу##common.commaListSeparator## жарык диод технологиялары##common.commaListSeparator## бөлүштүрүлгөн мониторинг##common.commaListSeparator## LoRa

Аннотация

Макалада жарандык авиация аэродромдорунун учуп-конуу тилкелериндеги заманбап жарык-техникалык жабдуулар комплекстерине автоматташтырылган башкаруу объекттери катары комплекстүү талдоо жүргүзүлгөн. Жарык сигнал берүүчү жабдууларды башкаруу системаларын түзүүгө жана иштетүүгө карата эл аралык ченемдик документтердин талаптары каралып, алардын Казакстан Республикасынын климаттык шарттарындагы эксплуатациялык өзгөчөлүктөрү изилденген жана учурдагы техникалык чечимдердин негизги чектөөлөрү аныкталган. Жарык-техникалык жабдуулар комплекстерин модернизациялоонун келечектүү багыттары негизделген; аларга жарык диоддуу жарык булактарын, жабдуулардын техникалык абалын бөлүштүрүлгөн мониторингдөө системаларын жана диагностикалоо менен аралыктан мониторинг жүргүзүү маселелерин чечүү үчүн маалыматтарды зымсыз берүү технологияларын киргизүү кирет. Алынган натыйжалар жарандык авиация аэродромдорунун жарык-техникалык жабдууларын автоматташтырылган башкаруу системаларын иштеп чыгууда жана модернизациялоодо колдонулушу мүмкүн.

##submission.citations##

1. Annex 14 to the Convention on International Civil Aviation. Volume I. Aerodrome Design and Operations. – 9th ed. – Montreal: ICAO, 2022. – 820 p.

2. ICAO Doc 9157. Aerodrome Design Manual. Part 4. Visual Aids. – 5th ed. – Montreal: ICAO, 2021. – 174 p.

3. ICAO Doc 8168. Procedures for Air Navigation Services. Aircraft Operations. Volume I. Flight Procedures. – Montreal: ICAO, 2021. – 690 p.

4. ГОСТ 33385–2015. Аэродромы. Светосигнальное оборудование. Общие технические требования. – Москва: Стандартинформ, 2016. – 42 с.

5. ГОСТ IEC 61822–2012. Электроустановки аэродромов. Системы аэродромного освещения постоянным током. – Москва: Стандартинформ, 2013. – 56 с.

6. Авиационные правила Республики Казахстан. Книга 14. Аэродромы. – Астана: КГА МТ РК, 2023. – 418 с.

7. Скрипниченко С.Ю. Светосигнальное оборудование аэродромов гражданской авиации. – Санкт-Петербург: Политехника, 2012. – 286 с.

8. Белогородский С.Л. Светосигнальное оборудование аэродромов. – Москва: Транспорт, 1988. – 272 с.

9. Крыжановский Г.А. Аэродромные светотехнические системы. – Москва: Машиностроение, 1990. – 304 с.

10. Унгурян С.Г. Автоматизированные системы управления аэродромным оборудованием. – Киев: НАУ, 2015. – 318 с.

11. Augustin A., Yi J., Clausen T., Townsley W. A Study of LoRa: Long Range and Low Power Networks for the Internet of Things // Sensors. – 2016. – Vol.16. – №9. – P.1466.

12. Bor M., Vidler J., Roedig U. LoRa for the Internet of Things // Proceedings of the International Conference on Embedded Wireless Systems and Networks. – Graz, Austria, 2016. – P.361–366.

13. Mayer J., Vollrath M. Modern Airfield Lighting Control Systems: Architecture and Operational Experience // Aerospace. 2021. Vol. 8. № 11. P. 321.

14. Chen J., Wang X., Li Y. Intelligent Airport Lighting Monitoring System Based on Wireless Sensor Networks // IEEE Access. – 2020. – Vol.8. – P.115624–115633.

15. Li M., Zhao H., Sun J. Condition Monitoring Method for Airfield Ground Lighting Systems Using Distributed Sensors // Sensors. – 2021. – Vol.21. – No.18. – P.6174.

16. Zuo Y., Wang P., Chen X. Research on Smart Airport Lighting System Architecture // Journal of Air Transport Management. – 2022. – Vol.102. – Article 102230.

17. ГОСТ IEC 61140–2012. Защита от поражения электрическим током. Общие положения безопасности. – Москва: Стандартинформ, 2013. – 34 с.

18. ГОСТ Р 59751–2021. Аэродромы. Электроснабжение и светосигнальное оборудование. Общие требования.